CBOS Flash nr 26/2024
O czym się ostatnio mówi?
Autor: Michał Feliksiak
|
2024-07-04
W ostatniej dekadzie czerwca sprawdziliśmy, jakie tematy koncentrowały ostatnio uwagę opinii publicznej. Ankietowanym przedstawiono ponad dwadzieścia tematów, prosząc, aby określili, czy i jak często pojawiały się one w rozmowach w ich bliskim otoczeniu w ciągu dwóch tygodni poprzedzających badanie.
Tematem numer jeden nadal pozostaje inflacja, o której często mówiono w otoczeniu trzech czwartych badanych (74%). W tym samym kontekście pojawiały się również, ale wyraźnie rzadziej, kwestie niskich zarobków, emerytur i generalnie braku pieniędzy (54%) oraz – w jeszcze mniejszym stopniu – problemów ze znalezieniem pracy lub jej utrzymaniem (30%). Na drugim miejscu plasują się, podejmowane w rozmowach ze stabilną częstotliwością, trudności w dostępie do lekarzy i usług medycznych (65%). Trzecie miejsce pod względem częstości pojawiania się zajęły, w zasadzie ex aequo, sprawy związane z bezpieczeństwem Polski: napływ migrantów do naszego kraju (56%) i wojna w Ukrainie (55%). W nieco mniejszym stopniu w rozmowach w ostatnim czasie zaznaczył się wątek problemów z uchodźcami z Ukrainy w Polsce (46%).
Wysoką rangę w codziennych rozmowach ma polityka. Na ogół jednak pojawia się ona w rozmowach w ujęciu negatywnym. Zarówno działania rządu, jak i politycznej opozycji częściej są przedmiotem krytyki niż aprobaty (odpowiednio: 49% wobec 15% i 43% wobec 18%). Różnica między tymi głosami wypada bardziej niekorzystnie dla rządu niż opozycji, co jednak wydaje się wynikać z tego, że oczekiwania wobec będących u władzy są znacznie wyższe. W otoczeniu względnie wielu osób rozmawiano ponadto o rozliczeniach rządów Prawa i Sprawiedliwości (42%).
W czerwcu w rozmowach relatywnie wielu Polaków często pojawiały się takie tematy, jak stan szkolnictwa i systemu edukacji (48%), problemy środowiska naturalnego i zmiany klimatu (47%) oraz – powiązana z tym – energetyka (węgiel, atom, OZE – 40%). Dość istotnie zaznaczał się też problem zagrożenia przestępczością (39%).
Znaczna część badanych odnotowała w swoim otoczeniu częste rozmowy o sprawach związanych z nastrojem i samopoczuciem psychicznym. Nieco częściej pojawiały się wątki optymistyczne, takie jak dobre perspektywy i nadzieje na przyszłość (41%), niż pesymistyczne, jak złe samopoczucie psychiczne, depresja (38%) oraz brak perspektyw na przyszłość i ogólna rezygnacja (33%).
Około jednej trzeciej ankietowanych jako częste tematy rozmów wśród ich bliskich i znajomych w ciągu dwóch tygodni poprzedzających badanie wskazywało problemy Kościoła rzymsko-katolickiego (33%), protesty społeczne (30%), a około jednej czwartej: kryzys dzietności w Polsce (28%), kwestię aborcji i jej dopuszczalności (27%) oraz tematykę LGBT (homoseksualność, transseksualność, zmiana płci – 25%).
![Rysunek 1.Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: inflacji, wysokich cenach, drożyźnie Wcale - 7%; Rzadko - 18%; Dość często - 39%; Bardzo często - 35%; Trudno powiedzieć - 1%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: trudnościach w dostępie do lekarzy i usług medycznych Wcale - 11%; Rzadko - 24%; Dość często - 38%; Bardzo często - 27%; Trudno powiedzieć - 0%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: migrantach przybywających do Polski Wcale - 13%; Rzadko - 30%; Dość często - 34%; Bardzo często - 22%; Trudno powiedzieć - 1%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: wojnie w Ukrainie Wcale - 9%; Rzadko - 35%; Dość często - 37%; Bardzo często - 18%; Trudno powiedzieć - 1%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: braku pieniędzy, niskich pensjach, emeryturach Wcale - 14%; Rzadko - 31%; Dość często - 34%; Bardzo często - 20%; Trudno powiedzieć - 1%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: stanie szkolnictwa i systemu edukacji w naszym kraju Wcale - 17%; Rzadko - 34%; Dość często - 31%; Bardzo często - 17%; Trudno powiedzieć - 1%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: problemach środowiska naturalnego i zmianach klimatu Wcale - 17%; Rzadko - 35%; Dość często - 34%; Bardzo często - 13%; Trudno powiedzieć - 1%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: problemach z uchodźcami z Ukrainy w Polsce Wcale - 20%; Rzadko - 33%; Dość często - 27%; Bardzo często - 19%; Trudno powiedzieć - 1%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: rozliczeniu rządów Prawa i Sprawiedliwości Wcale - 23%; Rzadko - 33%; Dość często - 25%; Bardzo często - 17%; Trudno powiedzieć - 2%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: dobrych perspektywach i nadziejach na przyszłość Wcale - 17%; Rzadko - 40%; Dość często - 33%; Bardzo często - 8%; Trudno powiedzieć - 2%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: węglu, elektrowniach atomowych, odnawialnych źródłach energii Wcale - 25%; Rzadko - 35%; Dość często - 29%; Bardzo często - 11%; Trudno powiedzieć - 0%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: zagrożeniu przestępczością Wcale - 25%; Rzadko - 35%; Dość często - 29%; Bardzo często - 10%; Trudno powiedzieć - 1%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: złym samopoczuciu psychicznym, depresji Wcale - 25%; Rzadko - 36%; Dość często - 28%; Bardzo często - 10%; Trudno powiedzieć - 1%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: braku perspektyw na przyszłość, ogólnej rezygnacji Wcale - 27%; Rzadko - 38%; Dość często - 22%; Bardzo często - 11%; Trudno powiedzieć - 2%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: problemach Kościoła rzymskokatolickiego Wcale - 32%; Rzadko - 35%; Dość często - 24%; Bardzo często - 9%; Trudno powiedzieć - 0%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: trudnościach w znalezieniu lub utrzymaniu pracy Wcale - 30%; Rzadko - 38%; Dość często - 20%; Bardzo często - 10%; Trudno powiedzieć - 2%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: protestach społecznych w Polsce Wcale - 29%; Rzadko - 40%; Dość często - 22%; Bardzo często - 8%; Trudno powiedzieć - 1%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: tym, że w Polsce rodzi się za mało dzieci Wcale - 36%; Rzadko - 35%; Dość często - 20%; Bardzo często - 8%; Trudno powiedzieć - 1%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: aborcji i jej dopuszczalności Wcale - 37%; Rzadko - 35%; Dość często - 20%; Bardzo często - 7%; Trudno powiedzieć - 1%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu, np. w rodzinie, wśród przyjaciół, znajomych, sąsiadów mówiło się o: LGBT – osobach homoseksualnych, transseksualnych, zmianie płci Wcale - 33%; Rzadko - 41%; Dość często - 15%; Bardzo często - 10%; Trudno powiedzieć - 1%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu: krytykowano rząd i jego działalność Wcale - 18%; Rzadko - 31%; Dość często - 26%; Bardzo często - 23%; Trudno powiedzieć - 2%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu: chwalono rząd i jego działalność Wcale - 43%; Rzadko - 40%; Dość często - 12%; Bardzo często - 3%; Trudno powiedzieć - 2%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu: krytykowano opozycję polityczną i jej działalność Wcale - 23%; Rzadko - 31%; Dość często - 27%; Bardzo często - 16%; Trudno powiedzieć - 3%; Jak często w ciągu ostatnich dwóch tygodni w Pana(i) bliskim otoczeniu: chwalono opozycję polityczną i jej działalność Wcale - 46%; Rzadko - 32%; Dość często - 12%; Bardzo często - 6%; Trudno powiedzieć - 4%.](flashe/files/2024_026/2024_26_rysunek_1.png)
W porównaniu do poprzedniego badania przeprowadzonego w marcu znacznie rzadziej mówiono o protestach społecznych (spadek o 42 punkty procentowe). Kiedy pytaliśmy o to poprzednio, trwały protesty rolników. W mniejszym stopniu pojawiały się teraz rozmowy o wojnie w Ukrainie (spadek o 9 punktów). Nieco rzadziej mówiono także o aborcji (spadek o 5 punktów), a także sprawach dotyczących energetyki (spadek o 3 punkty). Zintensyfikowały się natomiast rozmowy o zagrożeniu przestępczością (wzrost o 8 punktów), LGBT (wzrost o 7 punktów), co wynika najprawdopodobniej z dyskusji medialnej o wprowadzeniu możliwości formalizowania związków partnerskich, a poza tym – w mniejszej mierze – o problemach z uchodźcami z Ukrainy (wzrost o 3 punkty) oraz zagrożeniach dla środowiska naturalnego i zmianach klimatu (wzrost o 3 punkty). Częściej też mówiono o dobrych perspektywach i nadziejach na przyszłość (wzrost o 4 punkty). Przyjmując ujęcie roczne, można zauważyć, że najbardziej zwiększyła się skala rozmów na takie tematy, jak problemy z uchodźcami z Ukrainy (o 14 punktów), przestępczość (11 punktów) – obie te kwestie wybrzmiewają teraz bardziej niż kiedykolwiek wcześniej. Z kolei największy roczny spadek dotyczy rozmów o wojnie w Ukrainie (o 11 punktów).
![Tabela 1 Tematy rozmów. Odsetki deklarujących częste rozmowy na dany temat według terminów badań. Inflacja VI 2023 - 78%; IX 2023 - 78%; XI 2023 - 74%; III 2024 - 76%; VI 2024 - 74%; Zmiana od III 2024: –2 punkty procentowe. Trudności w dostępie do lekarzy/usług medycznych VI 2023 - 62%; IX 2023 - 61%; XI 2023 - 63%; III 2024 - 64%; VI 2024 - 65%; Zmiana od III 2024: +1 punkt procentowy. Migranci przybywający do Polski VI 2024 - 56%. Wojna w Ukrainie VI 2023 - 66%; IX 2023 - 56%; XI 2023 - 46%; III 2024 - 64%; VI 2024 - 55%; Zmiana od III 2024: –9 punktów procentowych. Brak pieniędzy VI 2023 - 54%; IX 2023 - 52%; XI 2023 - 46%; III 2024 - 53%; VI 2024 - 54%; Zmiana od III 2024: +1 punkt procentowy. System edukacji VI 2023 - 44%; IX 2023 - 50%; XI 2023 - 45%; III 2024 - 49%; VI 2024 - 48%; Zmiana od III 2024: –1 punkt procentowy. Problemy środowiska naturalnego, zmiany klimatu VI 2023 - 39%; IX 2023 - 41%; XI 2023 - 39%; III 2024 - 44%; VI 2024 - 47%; Zmiana od III 2024: +3 punkty procentowe.. Problemy z uchodźcami z Ukrainy VI 2023 - 32%; IX 2023 - 39%; XI 2023 - 41%; III 2024 - 43%; VI 2024 - 46%; Zmiana od III 2024: +3 punkty procentowe. Rozliczenia rządów Prawa i Sprawiedliwości VI 2024 - 42% . Dobre perspektywy na przyszłość VI 2023 - 37%; IX 2023 - 37%; XI 2023 - 41%; III 2024 - 37%; VI 2024 - 41%; Zmiana od III 2024: +4 punkty procentowe. Energetyka VI 2023 - 31%; IX 2023 - 29%; XI 2023 - 32%; III 2024 - 43%; VI 2024 - 40%; Zmiana od III 2024: –3 punkty procentowe. Zagrożenie przestępczością VI 2023 - 28%; IX 2023 - 23%; XI 2023 - 33%; III 2024 - 31%; VI 2024 - 39%; Zmiana od III 2024: +8 punktów procentowych.. Złe samopoczucie psychiczne VI 2023 - 34%; IX 2023 - 34%; XI 2023 - 29%; III 2024 - 40%; VI 2024 - 38%; Zmiana od III 2024: –2 punkty procentowe.. Brak perspektyw na przyszłość VI 2023 - 30%; IX 2023 - 34%; XI 2023 - 27%; III 2024 - 34%; VI 2024 - 33%; Zmiana od III 2024: –1 punkt procentowy.. Problemy Kościoła rzymskokatolickiego VI 2023 - 28%; IX 2023 - 28%; XI 2023 - 33%; III 2024 - 32%; VI 2024 - 33%; Zmiana od III 2024: +1 punkt procentowy. Protesty społeczne w Polsce III 2024 - 72%; VI 2024 - 30%; Zmiana od III 2024: –42 punkty procentowe. Trudności w znalezieniu/utrzymaniu pracy VI 2023 - 30%; IX 2023 - 26%; XI 2023 - 22%; III 2024 - 31%; VI 2024 - 30%; Zmiana od III 2024: –1 punkt procentowy.. Kryzys dzietności w Polsce VI 2023 - 25%; IX 2023 - 24%; XI 2023 - 22%; III 2024 - 26%; VI 2024 - 28%; Zmiana od III 2024: +2 punkty procentowe. Aborcja III 2024 - 32%; VI 2024 - 27%; Zmiana od III 2024: –5 punktów procentowych. LGBT VI 2023 - 19%; IX 2023 - 19%; XI 2023 - 16%; III 2024 - 18%; VI 2024 - 25%; Zmiana od III 2024: +7 punktów procentowych.](flashe/files/2024_026/2024_26_tabela_1.png)
Jak zmieniły się rozmowy o rządzie i opozycji? Obecnie rząd jest krytykowany trochę częściej niż w marcu (wzrost o 3 punkty), a rzadziej chwalony (spadek o 6 punktów), z kolei opozycja na odwrót – jej działalność w minimalnie większym stopniu niż kilka miesięcy temu spotyka się z aprobatą (wzrost o 2 punkty), a rzadziej z krytyką (spadek o 4 punkty).
![Tabela 2 Tematy rozmów. Odsetki deklarujących częste rozmowy na dany temat według terminów badań. Krytyka działalności rządu VI 2023 - 60%; IX 2023 - 57%; III 2024 - 46%; VI 2024 - 49%; Zmiana od III 2024 +3 punkty procentowe Aprobata działalności rządu VI 2023 - 21%; IX 2023 - 25%; III 2024 - 21%; VI 2024 - 15%; Zmiana od III 2024 –6 punktów procentowych Krytyka działalności opozycji politycznej VI 2023 - 40%; IX 2023 - 41%; III 2024 - 47%; VI 2024 - 43%; Zmiana od III 2024 –4 punkty procentowych Aprobata działalności opozycji politycznej VI 2023 - 25%; IX 2023 - 19%; III 2024 - 16%; VI 2024 - 18%; Zmiana od III 2024 +2 punkty procentowe. Dane z czerwca i września 2023 roku dotyczą rządu Mateusza Morawieckiego, od marca 2024 – rządu Donalda Tuska](flashe/files/2024_026/2024_26_tabela_2.png)
Krytyka rządu najczęściej pojawia się w rozmowach prowadzonych w otoczeniu osób popierających Konfederację Wolność i Niepodległość oraz Prawo i Sprawiedliwość. Jest też relatywnie częsta wśród zwolenników Trzeciej Drogi. Pozytywne wypowiedzi o rządzie w największej mierze deklarują sympatycy Koalicji Obywatelskiej. Negatywnie wypowiedzi na temat opozycji politycznej zauważalnie częściej niż przeciętnie deklarują osoby popierające KO lub Lewicę. Z kolei pod względem głosów aprobaty wyróżniają się zwolennicy PiS i Konfederacji.
![Tabela 3. Tematy rozmów. Odsetek deklarujących częste rozmowy na dany temat wśród potencjalnych wyborców. Krytyka działalności rządu: Prawo i Sprawiedliwość - 74%; Koalicja Obywatelska - 20%; Trzecia Droga - 51%; Lewica - 27%; Konfederacja WiN - 92%; Ogółem - 49%. Aprobata działalności rządu: Prawo i Sprawiedliwość - 7%; Koalicja Obywatelska - 38%; Trzecia Droga - 7%; Lewica - 21%; Konfederacja WiN - 8%; Ogółem - 15%. Krytyka działalności opozycji politycznej: Prawo i Sprawiedliwość - 35%; Koalicja Obywatelska - 65%; Trzecia Droga - 38%; Lewica - 60%; Konfederacja WiN - 42%; Ogółem - 43%. Aprobata działalności opozycji politycznej: Prawo i Sprawiedliwość - 35%; Koalicja Obywatelska - 14%; Trzecia Droga - 11%; Lewica - 4%; Konfederacja WiN - 27%; Ogółem - 18%.](flashe/files/2024_026/2024_26_tabela_3.png)
Badanie „O czym się mówi” (4) zostało zrealizowane metodą wywiadów telefonicznych wspomaganych komputerowo (CATI) w okresie od 24 do 27 czerwca 2024 roku na próbie dorosłych mieszkańców Polski (N=1000).